Saxofoon

Altsaxofoon Bassaxofoon Sopraansaxofoon

Een altsaxofoon of altsax of alto is de meest voorkomende uitvoering van de saxofoon. Het instrument is uitgevonden door Adolphe Sax en staat gestemd in de toonsoort Es hoewel ook uitvoeringen in C voorkomen. De altsax is goed te herkennen aan de rechte hals (bovenste stuk waarop het mondstuk bevestigd wordt), die boven de body (de rest van het instrument tot aan de beker) abrupt naar beneden knikt. De hals van de eveneens veel gebruikte en grotere tenorsaxofoon is daarentegen welvend.

De bassaxofoon is een van de laagste instrumenten uit de saxofoonfamilie; alleen de contrabassaxofoon en de subcontrabassaxofoon zijn nog lager. De bassaxofoon is gestemd in bes, en wel een octaaf lager dan een tenorsaxofoon. Het is het eerste type saxofoon dat door de Belgische uitvinder Adolphe Sax (1814-1894) is gebouwd. Daarbij dient te worden opgemerkt dat zijn eerste bassaxofoon in C was gestemd, dit in tegenstelling tot de huidige bassaxofoons die in Bb staan.

Een sopraansaxofoon of sopraansax is een van de kleinste (en hoogste) leden van de saxofoonfamilie. De soprillo en de sopraninosaxofoon zijn kleiner terwijl de altsax één maat groter is. Een sopraansax is doorgaans recht, in tegenstelling tot de alt en lagere leden van de saxofoonfamilie. Maar de sopraansax komt ook in een gebogen vorm voor (vorm van een altsax). Deze vorm is niet zo heel erg zeldzaam, verschillende merken maken dit soort vormen maar er is wel een andere wel zeldzame vorm: namelijk de saxello (een gebogen hals met een naar voren staande beker).

“Saxofoon is one thing,
music is another”

Geschiedenis

De uitvinder van de saxofoon is Adolphe Sax.

Sax groeide op in het atelier van zijn vader die instrumentbouwer was. Hij leerde daar allerlei instrumenten te bespelen en daarna begon hij veel instrumenten te verbeteren. Waaronder de basklarinet. Vanuit dat instrument ontwikkelde hij eigenlijk de eerste saxofoon, een baritonsaxofoon. Er was in die tijd, rond 1840, vooral behoefte aan een basinstrument waarop je ook technisch snellere passages kon spelen. De ophicleïde, een instrument dat nu niet meer bestaat, voldeed niet echt aan die eisen. De baritonsax wel. En met de vioolfamilie in zijn achterhoofd bouwde Sax een hele familie saxen, van laag naar hoog. 9 modellen in totaal. Er wordt weleens beweert dat het er 12 of 14 waren, maar daarover is geen zekerheid. Sax bedacht pas veel later de namen, vandaar de onzekerheid over het juiste aantal.

Helaas heeft Adolphe Sax niet meer mogen meemaken tot welke ongekende populariteit zijn geesteskind, de saxofoon, tenslotte zou stijgen. Niet zozeer in de klassieke muziek, al werd de saxofoon langzaam wat meer toegepast door componisten als Wagner en Debussy. Nadat echter het instrument door Buescher als eerste ook in de Verenigde Staten zelf werd gebouwd, begon daar het grote succes. Aanvankelijk bij de vele militaire bands en bij circussen en tenslotte door een heel nieuwe muziekvorm, de jazz, die omstreeks het eind van de vorige eeuw geleidelijk ontstond en die zich omstreeks 1920 vertaalde naar grandioze showorkesten. Het was hier dat vrijwel alle instrumenten uit de saxofoonfamilie hun letterlijk schitterende rol in de schijnwerpers naast die van de koperblazers opeisten.

/

Bekende saxofonist

Clarence Clemons

Lemons was een vooraanstaand lid van de E Street Band, de begeleidingsband van zanger Bruce Springsteen. Vanaf 1972 was hij een van de gezichten en muzikale drijfveren van de groep. Springsteen introduceerde hem op het album Live in New York City (2001) als de "Minister of soul, secretary of the brotherhood". In het Springsteennummer Tenth avenue freeze out (Born to Run) wordt hij ook bezongen: "When the change was made uptown, and the big man joined the band, all the little pretties raise their hands. I'm gonna sit back right easy and laugh, when scooter and the big man bust this city in half."

Clemons heeft meerdere soloalbums op zijn naam staan en heeft met diverse artiesten gespeeld, onder wie Aretha Franklin en Roy Orbison. In 2011 speelde hij mee op de nieuwe plaat van Lady Gaga. Daarnaast heeft hij kleine rolletjes gespeeld in een aantal films, waaronder Blues Brothers 2000. Met Jackson Browne bracht hij in 1985 de single You're a friend of mine uit.